Η Ελλάδα αναλαμβάνει την 1η Οκτωβρίου την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, για δεύτερη και τελευταία φορά κατά τη διάρκεια της διετούς θητείας της ως εκλεγμένο μέλος για την περίοδο 2025-2026. Η χώρα μας, η οποία είχε ασκήσει την προεδρία και τον Μάιο του 2025, ολοκληρώνει τη θητεία της στο Συμβούλιο στις 31 Δεκεμβρίου. Καθήκοντα προέδρου θα εκτελέσει η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβυς Αγλαΐα Μπαλτά.
Η ανάληψη της προεδρίας πραγματοποιείται σε μια συγκυρία έντονων διεθνών προκλήσεων, όπου οι βαθιές διαφωνίες μεταξύ των Μονίμων Μελών δυσχεραίνουν τη λήψη κοινών αποφάσεων. Ο ρόλος του προέδρου περιλαμβάνει τον συντονισμό των συνεδριάσεων και των κλειστών διαβουλεύσεων, την εκπροσώπηση του οργάνου και τη διαχείριση του προγράμματος εργασίας, πάντα υπό την εποπτεία των 15 μελών του Συμβουλίου.
Στο επίκεντρο των διεθνών κρίσεων παραμένει ο πόλεμος στην Ουκρανία. Σύμφωνα με την αναπληρώτρια Γενική Γραμματέα Ρόζμαρι ΝτιΚάρλο, κατά την υψηλού επιπέδου συνεδρίαση της 23ης Σεπτεμβρίου, η σύγκρουση εισέρχεται σε νέα επικίνδυνη φάση με αυξημένες απώλειες αμάχων και κίνδυνο περιφερειακής διάχυσης. Τα στοιχεία του ΟΗΕ δείχνουν ότι το πρώτο οκτάμηνο του 2026 οι απώλειες αμάχων ξεπέρασαν εκείνες ολόκληρου του 2025, ενώ εντείνεται η ανησυχία για επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Παράλληλα, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει κρίσιμη. Στη Γάζα, η εκεχειρία που ακολουθεί την κατάπαυση του πυρός του Οκτωβρίου 2025 χαρακτηρίζεται εύθραυστη, με την ανθρωπιστική κατάσταση να παραμένει δυσχερής και την εφαρμογή της απόφασης 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας να εκκρεμεί. Στη Δυτική Όχθη καταγράφεται επιδείνωση της βίας, επέκταση των εποικισμών και οικονομική κρίση της Παλαιστινιακής Αρχής.
Ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική προεδρία έχει η κρίση με το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ. Στις 30 Σεπτεμβρίου, η Τεχεράνη επιβεβαίωσε τη λήψη αμερικανικής απάντησης, μέσω Κατάρ, σχετικά με την πρόταση για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας. Το Συμβούλιο καλείται να διαχειριστεί το σύνθετο ζήτημα των κυρώσεων που επανήλθαν σε ισχύ το 2025, σε συνδυασμό με το πυρηνικό πρόγραμμα και την περιφερειακή ασφάλεια.
Στο πεδίο των συνεχιζόμενων κρίσεων περιλαμβάνονται επίσης ο πόλεμος στο Σουδάν και η κατάσταση στην Αϊτή, όπου το Συμβούλιο ανανέωσε στις 29 Σεπτεμβρίου την εντολή της διεθνούς δύναμης κατά των συμμοριών για έξι μήνες, ενόψει των εκλογών του Δεκεμβρίου.
Καθοριστικό ρόλο για την ελληνική προεδρία ενδέχεται να διαδραματίσει η διαδικασία επιλογής του επόμενου Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ. Στην τέταρτη άτυπη ψηφοφορία της 29ης Σεπτεμβρίου, η Ρεμπέκα Γκρίνσπαν από την Κόστα Ρίκα διατηρεί την πρώτη θέση. Εφόσον επιτευχθεί συναίνεση εντός του Οκτωβρίου και δεν ασκηθεί βέτο από τα Μόνιμα Μέλη, η σύσταση για το πρόσωπο που θα διαδεχθεί τον Αντόνιο Γκουτέρες θα μπορούσε να οριστικοποιηθεί υπό την ελληνική προεδρία. Η ελληνική διπλωματία καλείται να διαχειριστεί αυτόν τον θεσμικά φορτισμένο μήνα, διατηρώντας τη λειτουργικότητα του Συμβουλίου εν μέσω έντονων γεωπολιτικών διαιρέσεων.
