Στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού πραγματοποιήθηκε η τελετή υπογραφής πρωτοκόλλου για την παράδοση και παραλαβή ιστορικών κειμηλίων μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του πρωθυπουργού της Βουλγαρίας, Ρούμεν Ράντεφ.
Ο κ. Μητσοτάκης τόνισε ότι τα μνημεία και τα ιστορικά κειμήλια δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως λάφυρα πολέμου ή θύματα συγκυριών, υπογραμμίζοντας ότι η συγκεκριμένη συμφωνία θεμελιώνει μια βαθύτερη συνεργασία. Σημείωσε πως ο επαναπατρισμός αντικειμένων συλλογικής μνήμης μετατρέπει τις δύσκολες στιγμές του παρελθόντος σε γέφυρες για το μέλλον. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ανάγκη ακεραιότητας των μνημείων, συνδέοντας το ζήτημα με την προσπάθεια για την επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα. Ο πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα δεν θα αποδεχθεί διευθετήσεις που αναγνωρίζουν ξένη κυριαρχία ή παρουσιάζουν τους θησαυρούς της ως δανεικούς, τονίζοντας ότι έχει έρθει η ώρα της δικαιοσύνης και της ηθικής.
Η διαδικασία για την επιστροφή των κειμηλίων ξεκίνησε πριν από περίπου πενήντα χρόνια, με πρωτοβουλία του Κωνσταντίνου Καραμανλή και του Τεοντόρ Ζίβκοφ, ωστόσο ολοκληρώθηκε τώρα, καθώς ξεπεράστηκαν οι αγκυλώσεις του παρελθόντος. Ο κ. Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι, αν και η ιστορία δεν πρέπει να ωραιοποιείται ή να διαγράφεται, οι δύο χώρες οφείλουν να διδάσκονται από αυτήν, προκρίνοντας τη συνεργασία και την κοινή πολιτιστική και θρησκευτική ρίζα.
Το πρωτόκολλο υπέγραψαν οι υπουργοί Πολιτισμού των δύο χωρών, Λίνα Μενδώνη και Εφτίμ Μιλόσεφ. Στο πλαίσιο της συμφωνίας, επιστρέφουν στην Ελλάδα 48 κειμήλια, μεταξύ των οποίων εικόνες, σταυροί και άμφια που είχαν αποσπαστεί το 1917 από τη Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης και από τις Μονές του Τιμίου Προδρόμου και της Παναγίας Εικοσιφοίνισσας. Αντίστοιχα, η Ελλάδα παραδίδει στη Βουλγαρία τα λείψανα του Τσάρου Σαμουήλ και οστά από τέσσερις σαρκοφάγους που είχαν ανασκαφεί το 1964 στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου. Η έκθεση με τα κειμήλια που επιστράφηκαν από τη Βουλγαρία θα παραμείνει ανοιχτή στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού έως τις 5 Νοεμβρίου.
Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας, Ρούμεν Ράντεφ, εξέφρασε την ικανοποίησή του για την επίτευξη της συμφωνίας, σημειώνοντας ότι οι κοινές προσπάθειες επέτρεψαν στις δύο χώρες να αφήσουν πίσω τις σκιές του παρελθόντος και να οικοδομήσουν μια σχέση αμοιβαίου σεβασμού και στρατηγικής συνεργασίας. Ευχαρίστησε την ελληνική κυβέρνηση για τη συμβολή της, τονίζοντας ότι η συνεργασία αυτή αποτελεί παράδειγμα σταθερότητας και προόδου για την περιοχή.
