Σαράντα οκτώ ιερά κειμήλια επιστρέφουν στην Ελλάδα, περισσότερο από έναν αιώνα μετά την απομάκρυνσή τους. Σήμερα το πρωί, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη, πραγματοποιείται η υπογραφή των πρωτοκόλλων για την αμοιβαία παράδοση και παραλαβή ιστορικών αντικειμένων και ανθρωπολογικού υλικού μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας. Στην τελετή παρίστανται ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Βούλγαρος ομόλογός του, Ρούμεν Ράντεφ.
Η διαδικασία αυτή επισφραγίζει το Μνημόνιο Κατανόησης που είχαν υπογράψει προηγουμένως οι υπουργοί Πολιτισμού των δύο χωρών, Λίνα Μενδώνη και Εφτίμ Μιλόσεφ, έπειτα από συστηματικές διαπραγματεύσεις του ελληνικού υπουργείου Πολιτισμού. Τα κειμήλια, τα οποία φυλάσσονταν στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας στη Σόφια, είχαν αφαιρεθεί το 1917, κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Πρόκειται για αντικείμενα που προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης.
Τα αντικείμενα θα παραμείνουν και θα εκτίθενται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού έως τις 5 Νοεμβρίου 2026, οπότε και θα αποδοθούν οριστικά στις Μονές και τη Μητρόπολη από όπου είχαν απομακρυνθεί. Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η ελληνική πλευρά παραδίδει στη Βουλγαρία τα λείψανα που ταυτοποιήθηκαν ως του Τσάρου Σαμουήλ, καθώς και το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τις τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες. Τα συγκεκριμένα ευρήματα είχαν ανακαλυφθεί το 1965 από τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο και φυλάσσονταν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού.
Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος εξέφρασε την ικανοποίησή της για την επιστροφή των κειμηλίων, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία επιτυχία που απορρέει από τη συνεργασία Πολιτείας και Εκκλησίας. Παράλληλα, εξέφρασε την προσδοκία η παρούσα εξέλιξη να αποτελέσει την απαρχή για την επιστροφή και των υπόλοιπων εκκλησιαστικών αντικειμένων που είχαν αφαιρεθεί από την Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη. Η Σύνοδος απηύθυνε συγχαρητήρια στους Μητροπολίτες Σερρών και Νιγρίτης Θεολόγο και Δράμας Δωρόθεο, ενώ μνημόνευσε τον μακαριστό Μητροπολίτη Δράμας Παύλο ως πρωτεργάτη του εγχειρήματος.
Το υπουργείο Πολιτισμού διευκρινίζει ότι η διαδικασία δεν ολοκληρώνεται εδώ, καθώς οι δύο πλευρές έχουν συμφωνήσει στη συνέχιση των διαπραγματεύσεων για την ταυτοποίηση και την ένταξη σε μελλοντικές συμφωνίες και άλλων ιστορικών αντικειμένων αμοιβαίου ενδιαφέροντος.
