Επιστροφή του διαδικτύου στο Ιράν προκαλεί έντονα συναισθήματα

Μετά από 88 ημέρες σχεδόν πλήρους μπλακ άουτ στο διαδίκτυο στο Ιράν, μηνύματα, εικόνες και ποιήματα που είχαν καθυστερήσει επί μακρόν κατέκλυσαν κινητά τηλέφωνα και μέσα κοινωνικής δικτύωσης περίπου στις 5 το απόγευμα της Τρίτης, όταν η ακόμη περιορισμένη συνδεσιμότητα άρχισε διστακτικά να επανέρχεται.

Οι πρώτες αντιδράσεις, ωστόσο, δεν ήταν πανηγυρικές. Πολλές από τις νέες αναρτήσεις ήταν γεμάτες σκεπτικισμό, άγχος και οργή.

Η Έλι, 42 ετών, καλλιτέχνιδα από την Τεχεράνη, κατάφερε να συνδεθεί για πρώτη φορά από τις 28 Φεβρουαρίου. «Άναψα ένα τσιγάρο, έβαλα SoundCloud και ακούσαμε την αγαπημένη μας μουσική», είπε. «Ο Άλι [ο σύζυγός μου] κι εγώ συγκρατήσαμε τα δάκρυά μας, μετά κλάψαμε και πείσαμε τους εαυτούς μας ότι αυτό ήταν μια μικρή γεύση μιας πολύ μεγαλύτερης ελευθερίας μετά την πτώση αυτού του καθεστώτος… και το πιστεύουμε πραγματικά».

Η μερική αποκατάσταση έγινε πρωτοσέλιδο παγκοσμίως, με πολλούς υποστηρικτές του καθεστώτος να χειροκροτούν την κυβέρνηση.

Η Μαριάμ, φωτογράφος στην Τεχεράνη, δήλωσε ότι ήταν «αηδιαστικό να παρακολουθεί κανείς τους πανηγυρισμούς και τα χειροκροτήματα».

«Τι απόλυτο αστείο», είπε. «Ήταν πραγματικά παράλογο να βλέπεις δυτικά μέσα ενημέρωσης να γιορτάζουν τη μερική αποκατάσταση σαν να πρόκειται για επίτευγμα για το οποίο πρέπει να επαινεθεί το καθεστώς. Το διαδίκτυο είναι βασικό μας δικαίωμα».

Η ίδια ανέφερε ότι είχαν περάσει περισσότερο από έξι εβδομάδες από την τελευταία επαγγελματική ανάθεση που είχε κλείσει, ότι χρειάστηκε να δανειστεί χρήματα από τους γονείς της και ότι η μερική αποκατάσταση δεν της επιτρέπει να εργαστεί αποτελεσματικά. «Το mobile internet ακόμη δεν συνδέεται», είπε. «Το WhatsApp σχεδόν δεν χρησιμοποιείται· το μόνο είναι ότι πλέον συνδέονται ευκολότερα τα VPN. Αυτό είναι όλο».

Οι αρχές είχαν αρχικά επιβάλει διακοπή του διαδικτύου από τις 8 Ιανουαρίου, στο πλαίσιο καταστολής πανεθνικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων. Οι συνδέσεις αποκαταστάθηκαν σταδιακά τον Φεβρουάριο, πριν από νέο μπλακ άουτ μετά την έναρξη των αμερικανικών και ισραηλινών επιθέσεων κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου.

Ένας μικρός αριθμός ανθρώπων κατάφερε να συνδεθεί κατά διαστήματα μέσω ακριβών VPN και δορυφορικού διαδικτύου, όμως η μεγάλη πλειονότητα παρέμενε σε ψηφιακή απομόνωση.

Για όσους δεν μπορούσαν να αντέξουν οικονομικά το εκτοξευμένο κόστος των VPN, τα οποία σπάνια λειτουργούσαν, η Τρίτη ήταν η πρώτη ημέρα που μπόρεσαν να δημοσιεύσουν ξανά στους λογαριασμούς τους στα social media. «Γεια σας, συγκρατούμενοι. Νιώθω σαν να βρίσκομαι σε προσωρινή άδεια από τη φυλακή», έγραψε στο Instagram φοιτητής από την Τεχεράνη.

Σε μια προσπάθεια να καλυφθούν οι ψηφιακές ανάγκες επιχειρήσεων σε επιλεγμένους τομείς, το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν είχε εγκρίνει τον περασμένο μήνα το “internet pro”, αν και με περιορισμούς. Κάποιοι υποδέχθηκαν τη διευρυμένη συνδεσιμότητα με συγκρατημένη αισιοδοξία, άλλοι όμως την αντιμετώπισαν με καχυποψία.

Η Μίνα, 23 ετών, διαδηλώτρια που συνελήφθη τον Ιανουάριο, δήλωσε ότι φοβάται ενίσχυση της παρακολούθησης αντί πλήρους αποκατάστασης. «Δεν έχουν κανέναν λόγο να ανοίξουν το διαδίκτυο, εκτός αν πρόκειται για έναν τρόπο να οδηγήσουν τον πληθυσμό προς το “internet pro” ή σε διαδρόμους όπου θα μπορούν να μας παρακολουθούν πιο εύκολα», είπε. «Το αποκαλούμε filternet. Αυτό δεν είναι σημάδι ελευθερίας».

Αναρτήσεις θρηνούσαν όσους εκτελέστηκαν ή περιμένουν εκτέλεση, βίντεο έδειχναν μητέρες να κρατούν φωτογραφίες παιδιών που σκοτώθηκαν στις διαδηλώσεις του Ιανουαρίου, ενώ εικόνες κατέγραφαν την καταστροφή που έφερε ο πόλεμος. Πολλοί Ιρανοί περιέγραψαν ότι ξεφύλλιζαν τα κινητά τους κλαίγοντας, αντικρίζοντας ένα αρχείο απωλειών που είχε συσσωρευτεί όλο αυτό το διάστημα.

«Οι λογαριασμοί μου είναι γεμάτοι βίντεο με κηδείες, μητέρες που θρηνούν, πατέρες που ουρλιάζουν και παιδιά ξαπλωμένα πάνω στους τάφους των γονιών τους. Η καρδιά μου είναι πιο βαριά από πριν», είπε ο Αμίν, καθηγητής από την Τεχεράνη. «Εμείς είμαστε οι μεγαλύτεροι χαμένοι αυτού του πολέμου. Όχι οι ΗΠΑ, όχι το Ισραήλ και ούτε η Ισλαμική Δημοκρατία. Χάσαμε τα μέσα βιοπορισμού μας, τα νιάτα μας και την εμπιστοσύνη μας στη διεθνή κοινότητα».

Το χιούμορ επίσης επέστρεψε αποσπασματικά, συχνά με πικρή διάθεση. «Ο Τραμπ πρέπει να κλείσει τα DM του, γιατί δεν έχει αντιμετωπίσει ακόμη την πραγματική οργή όσων τον εμπιστεύτηκαν ότι θα βοηθήσει», είπε ο Μοεΐν, επαγγελματίας της πληροφορικής από το Καράτζ. «Το καθεστώς ξεκάθαρα κέρδισε τον πόλεμο της προπαγάνδας, γιατί ακόμη και όσοι το μισούν τώρα είναι επίσης θυμωμένοι με τον Τραμπ».

Η διαδικτυακή επιστροφή φίλων και συγγενών προκάλεσε ανάμεικτα συναισθήματα και στους Ιρανούς της διασποράς. «Ένιωσα περίεργα συναισθήματα, και χαρά και λύπη», είπε η Μαχσίντ Ναζεμί, 38 ετών, ακτιβίστρια ανθρωπίνων δικαιωμάτων με έδρα το Παρίσι. «Ήμουν λυπημένη για τους φίλους μου που δεν ήταν online και έλεγχα συνεχώς τους λογαριασμούς τους για να δω αν είχαν συνδεθεί ή όχι. Δεν ξέρω αν συνελήφθησαν ή αν σκοτώθηκαν».

Η ίδια είπε ότι η αδελφή της, που εξαρτάται από το διαδίκτυο για τη δουλειά της, βρέθηκε σε απόγνωση λόγω της απώλειας του εισοδήματός της και συγκλονίστηκε από τις εικόνες όσων σκοτώθηκαν τον Ιανουάριο και κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Ο Αμίν είπε ότι η επιστροφή του διαδικτύου ήταν υπενθύμιση όλων όσων χάθηκαν: «Αυτό που πραγματικά επανήλθε online είναι η δυστυχία μας, όχι η ελευθερία».

Πηγή: Guardian